Αρχική / Παιδί / Ανάπτυξη / Στο μυαλό ενός παιδιού: Ένας οπτικός οδηγός εξέλιξης από τη γέννησή του και μετά

Στο μυαλό ενός παιδιού: Ένας οπτικός οδηγός εξέλιξης από τη γέννησή του και μετά

navya_shocked-baby-face

Ο εγκέφαλος του παιδιού σας, όπως και κάθε ανθρώπου, αποτελείτε από διαφορετικές περιοχές, οι οποίες είναι υπεύθυνες για το συναίσθημα, τη λογική, τη γλώσσα, τη μνήμη, τη συμπεριφορά, τις ικανότητες και δεξιότητες κίνησης. Ενώ τα γονίδια αποτελούν τη βάση που παράγει τον εγκέφαλο του παιδιού σας κατά τη γέννησή του, αυτός βρίσκεται ακόμα σε πολύ φτωχό στάδιο. Κάποιες θεωρίες λένε πως αν ο εγκέφαλος αναπτυσσόταν πλήρως κατά τη διάρκεια της κύησης, το μέγεθος του κεφαλιού ενός μωρού θα ήταν τόσο μεγάλο, που δεν θα μπορούσε να γεννηθεί με φυσιολογικό τρόπο.

Από τη στιγμή της γέννησής του και μετά λοιπόν, το μωρό σας θα αρχίσει να μαθαίνει και να εξελίσσεται, καθώς θα ωριμάζει και θα αναπτύσσεται και ο εγκέφαλός του. Και είναι το περιβάλλον του και τα ερεθίσματα που δέχεται από αυτό, σε σωματικό, συναισθηματικό και πνευματικό επίπεδο, που ενεργοποιούν τους νευρώνες οι οποίοι συνδέουν τις επιμέρους περιοχές του εγκεφάλου. Το πόσο πλούσια ή πτωχά θα αναπτυχθεί λοιπόν, αξιοποιώντας το μέγιστο των δυνατοτήτων του, εξαρτάται από τις εμπειρίες του από την είσοδό του στο κόσμο μας και μετά.

Τμήματα του τελικού εγκεφάλου: λοβοί και φλοιοί

Η ορολογία που χρησιμοποιείται προκειμένου να περιγράψουμε τη “γεωγραφία” του τελικού εγκεφάλου περιλαμβάνει τους όρους “λοβός” και “φλοιός”.“Λοβός” είναι ένα τμήμα που χωρίζεται από άλλα τμήματα με τρόπο ορατό με το μάτι. Στο διάγραμμα που ακολουθεί φαίνονται με διαφορετικά χρώματα οι τέσσερις λοβοί του εγκεφάλου:

  • Ο μετωπιαίος λοβός (εμπρός, δεξιά στο σχήμα, όπου φαίνεται με δύο χρώματα: μωβ και γαλάζιο, αγγλ.: frontal lobe), όπου η μωβ περιοχή λέγεται προμετωπιαίος φλοιός (αγγλ.: prefrontal cortex
  • Ο βρεγματικός λοβός (άνω-πίσω με ροζ-κόκκινο χρώμα, αγγλ.: parietal lobe
  • Ο ινιακός λοβός (κάτω-πίσω, με πορτοκαλί χρώμα, αγγλ: occipital lobe)· και
  • Ο κροταφικός λοβός (στα δύο πλάγια, κίτρινο χρώμα, αγγλ.: temporal lobe).

Φυσικά, ο κάθε λοβός εμφανίζεται συμμετρικά, και στα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου.

brain_parts

Μετωπιαίος λοβός

Ο Μετωπιαίος λοβός ελέγχει τις σκέψεις και τις εκούσιες συμπεριφορές όπως:

  • Περπάτημα
  • Ομιλία
  • Επίλυση προβλημάτων
  • Κοινωνικοποίηση
  • Κατανόηση

Η περιοχή αυτή του εγκεφάλου αρχίζει να  εξελίσσεται ανάμεσα στον 6ο και 12ο μήνα ζωής του μωρού σας όταν αυτό αρχίζει να αναπτύσσει τις δεξιότητες κίνησης και του λόγου-ομιλίας.

Όταν το μωρό σας αρχίζει να παράγει τους πρώτους ήχους φωτίζεται η αριστερή πλευρά του εγκεφάλου του. Όταν ακούει μια μελωδία που του βάζετε τότε φωτίζεται η δεξιά πλευρά του εγκεφάλου του.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, η ικανότητα ομιλίας ελέγχεται από την αριστερή πλευρά του εγκεφάλου ενώ η δεξιά πλευρά είναι υπεύθυνη για την ερμηνεία του συναισθηματικού περιεχομένου του λόγου μέσω της τονικότητας και του ρυθμού.

Ο μετωπιαίος λοβός ωριμάζει σιγά σιγά και χρειάζονται χρόνια για να αναπτυχθεί. Νέες λειτουργίες προστίθενται συνεχώς κατά την παιδική ηλικία. Ο εγκέφαλος ενός παιδιού είναι τόσο ενεργός που κατά μέσω όρο στην ηλικία των 5 ετών οι μισές από τις θερμίδες-ενέργεια που καταναλώνει χρησιμοποιούνται ως καύσιμο του εγκεφάλου του.

Βρεγματικός λοβός

Ο Βρεγματικός λοβός, στο μπροστινό μέρος του κεφαλιού, ελέγχει:

  • Την αφή
  • Τη γεύση
  • Την ικανότητα αναγνώρισης αντικειμένων και οπτικής κατανόησης (η ικανότητα να κατανοείς τι είναι αυτό που κοιτάς)
  • Τον συντονισμό χεριού-ματιού

Αυτή η περιοχή του εγκεφάλου χρειάζεται τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος για να εξελιχθεί. Καθώς δίνεται στο μωρό σας νέα παιχνίδια και αντικείμενα με διαφορετικά σχήματα και υφή για να τα επεξεργαστεί και να παίξει με αυτά, παράγεται ερεθίσματα που προάγουν την εξέλιξη του βρεγματικού λοβού.

Ινιακός λοβός

Ο Ινιακός λοβός, στο πίσω μέρος του κεφαλιού, ελέγχει την όραση και την κατανόηση αυτών που βλέπουμε.

Η όραση είναι η λιγότερο αναπτυγμένη αίσθηση του ανθρώπου κατά τη γέννησή του. Τα νεογέννητα βλέπουν μόνο σε πολύ κοντινές αποστάσεις, σε απόσταση περίπου 30 εκατοστών. Πιο κοντά ή πιο μακριά τα πράγματα γίνονται πιο θολά. Το νεογέννητο μωρό έχει την δυνατότητα να εστιάζει στο πρόσωπο της μαμάς του σε απόσταση περίπου 30 εκατοστών. Απόσταση δηλαδή στήθους – ματιού της μαμάς. Στιγμιαία το μωρό μπορεί να δείξει ότι ακολουθεί με το μάτι αντικείμενο που κινείται αργά σε αυτήν την απόσταση. Μπορούν να ξεχωρίσουν το φως, το περίγραμμα ατόμων και αντικειμένων και την κίνηση, αλλά όλα τα υπόλοιπα είναι ακόμα αρκετά θαμπά.

Οι νευρώνες που αναμεταδίδουν την οπτική πληροφορία δεν έχουν ωριμάσει ακόμα έτσι είναι δύσκολο για ένα νεογέννητο να κατανοήσει αυτό που βλέπει. Για να αναπτυχθούν οι νευρώνες αυτοί και ο οπτικός έλεγχος, το νεογέννητο θα πρέπει να βλέπει μια ποικιλία διαφορετικών αντικειμένων.

Τις πρώτες εβδομάδες, καθώς θα το κρατάτε στα χέρια σας ή θα πλησιάζετε το πρόσωπό σας κοντά του, το μωρό θα το απολαμβάνει. Έρευνες έχουν δείξει πως τα νεογέννητα ξεχωρίζουν τα ανθρώπινα πρόσωπα από τα άψυχα αντικείμενα και δείχνουν προτίμηση σ’ αυτά γιατί ασυναίσθητα στην αρχή και εκούσια σιγά σιγά ταυτίζουν το πρόσωπο που βλέπουν με τη δική τους ύπαρξη και σταδιακά αντιλαμβάνονται πως οι κινήσεις που κάνετε με το πρόσωπό σας μπορούν να παραχθούν και από τα ίδια.

Μέχρι τον 1ο μήνα το μωρό σας θα μπορεί να εστιάζει σε αντικείμενα που περνάτε από μπροστά του ειδικά αυτά που έχουν έντονα χρώματα όπως το κόκκινο ή πορτοκαλί. Με τα συνεχή ερεθίσματα που θα του δίνετε η όραση του θα βελτιώνετε και μέχρι τον 8ο μήνα θα μπορεί να βλέπει περίπου όπως και ένας ενήλικας.

Μέχρι να φτάσει στο δημοτικό σχολείο, η όρασή του παιδιού και η συνεργασία χεριού ματιού θα έχουν αναπτυχθεί πλήρως. Το παιδί σας θα αναγνωρίζει αριθμούς και γράμματα. Θα είναι έτοιμο να μάθει να διαβάζει. Θα έχει πλήρη αίσθηση της προοπτικής και του βάθους στις εικόνες, με αντικείμενα κοντά ή μακριά. Θα χρησιμοποιεί με επιτυχία λεπτές κινήσεις όπως το ψαλίδι.

Κροταφικός Λοβός

Ο κροταφικός λοβός ελέγχει:

  • Την ακοή
  • Την όσφρηση
  • Την κατανόηση της γλώσσας

Η περιοχή αυτή συνεργάζεται με την Αμυγδαλή και τον Ιππόκαμπο για την μάθηση, τη μνήμη και τις συναισθηματικες αντιδράσεις.

Η ακοή είναι η πρώτη αίσθηση που αναπτύσσεται στα βρέφη. Μέσα στα πρώτα λεπτά της γέννησής του ένα μωρό θα ξαφνιαστεί και θα κλάψει αν ακούσει δυνατούς θορύβους. Αυτό οφείλεται στο ότι το μεγαλύτερο μέρος της ανάπτυξης της ακοής, έχει προηγηθεί της γέννησης ενός παιδιού.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν πως το εσωτερικό μέρος του αυτιού ενός μωρού είναι το μόνο αισθητήριο όργανο που αναπτύσσεται πλήρως πριν τη γέννηση του. Για την ακρίβεια η ανάπτυξή του έχει ολοκληρωθεί στα μισά της κύησης.

Η όσφρηση αναπτύσσεται πολύ νωρίς. Ερευνητές λένε πως πρόωρα μωρά που γεννήθηκαν στους 7 μήνες κύησης, αποκρίνονται σε μυρωδιές. Αυτό σημαίνει πως η όσφρηση θεωρείται βασικό εργαλείο και γι αυτό αναπτύσσεται πριν ακόμα τη γέννηση του βρέφους.

Τα νεογέννητα αντιδρούν στις διαφορετικές μυρωδιές, από την πρώτη μέρα ζωής. Aν τα τοποθετήσεις στο στήθος της μητέρας τους θα μυρίσουν το γάλα και θα συρθούν μέχρι τη θηλή. Αν μυρίσουν άσχημες μυρωδιές όπως χαλασμένα αυγά, θα κάνουν γκριμάτσες ενώ αν μυρίσουν γλυκιές μυρωδιές, θα χαμογελάσουν. Μέχρι τον πρώτο μήνα ζωής θα μπορούν να ξεχωρίσουν τη μυρωδιά από το γάλα της μητέρας τους από άλλων μαμάδων. Έτσι, αν έβαζες κοντά ένα μαξιλάρι που έχει τη μυρωδιά από το γάλα της μαμάς, θα γύριζαν το πρόσωπο προς αυτό ενώ θα το αγνοούσαν αν η μυρωδιά ήταν από το γάλα άλλης γυναίκας.

Παρεγκεφαλίδα

Η παρεγκεφαλίδα η οποία βρίσκεται στο πίσω μέρος του κεφαλιού κοντά στoν αυχένα είναι υπεύθυνη για την ισορροπία και τον συντονισμό των μυών. Είναι αυτή που δίνει τη δυνατότητα στο μωρό σας να αναπτύξει την ικανότητα να περιστρέφει το σώμα του, να μπουσουλίσει και τελικά να περπατήσει.

Η περιοχή αυτή συντονίζει τις κινήσεις του μωρού και τις αισθητήριες λειτουργίες. Με άλλα λόγια συνδυάζει τα σήματα από όλες τις αισθήσεις του μωρού για να το βοηθήσει να αποφασίσει τι αισθάνεται καθώς κινείται στο χώρο.

Η παρεγκεφαλίδα βοηθά επίσης στην ανάπτυξη των υψηλότερων εγκεφαλικών λειτουργιών όπως είναι η μάθηση της μουσικής και της γλώσσας. Κάποιοι ειδικοί πιστεύουν πως η παρεγκεφαλίδα έχει καίριο ρόλο στο να αναπτύξει ένα παιδί κοινωνικές δεξιότητες και έρευνες έχουν δείξει ότι τυχών προβλήματα σε αυτή την περιοχή παίζουν ρόλο στην εμφάνιση αυτισμού.

 Εύα Ακριβοπούλου

* Το παρόν αποτελεί πρωτότυπο άρθρο και απαγορεύεται η αντιγραφή, επικόλληση και αναδημοσίευση του με οποιονδήποτε τρόπο ή τεχνική μέθοδο χωρίς την πρότερη ρητή έγκριση του mommyandthecity.gr και του συγγραφέα/αρθρογράφου και δημιουργού του.

Δείτε Επίσης

Mother cradling newborn infant

Η Εγγύτητα μητέρας και βρέφους ως βάση του Attachment Parenting

«Η μητέρα είναι η Μήτρα, το Λίκνο της ζωής, η Δημιουργία, η Γέννηση, το Ένστικτο, …

error: